.png)
Σαρωτικές αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης φέρνει ο νέος Κώδικας που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από το Υπουργείο Εσωτερικών. Οι ρυθμίσεις που προωθούνται αλλάζουν ριζικά τον τρόπο εκλογής και λειτουργίας δήμων και περιφερειών, με ορίζοντα εφαρμογής τις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2028.
Κεντρική τομή αποτελεί η κατάργηση του δεύτερου γύρου και η εκλογή δημάρχων και περιφερειαρχών σε μία μόνο Κυριακή. Παράλληλα εισάγεται το σύστημα της «εναλλακτικής ψήφου», το οποίο επιχειρεί να αποτυπώσει πληρέστερα τις προτιμήσεις των πολιτών.
Σύμφωνα με το νέο μοντέλο, οι εκλογές θα διεξάγονται κάθε πέντε χρόνια, την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου, σε ενιαία διαδικασία. Οι πολίτες θα ψηφίζουν κανονικά τον συνδυασμό της επιλογής τους και τους υποψήφιους συμβούλους, όπως ισχύει σήμερα. Επιπλέον, στο ψηφοδέλτιο θα υπάρχει δυνατότητα δεύτερης επιλογής, ως εναλλακτική ψήφος υπέρ άλλου συνδυασμού.
Μετά την καταμέτρηση, αν κάποιος συνδυασμός συγκεντρώσει ποσοστό άνω του 42%, τότε ο επικεφαλής του εκλέγεται άμεσα δήμαρχος ή περιφερειάρχης και εξασφαλίζει τα 3/5 των εδρών, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η εναλλακτική ψήφος.
Αν κανένας δεν ξεπεράσει το όριο αυτό, ενεργοποιείται δεύτερη φάση επεξεργασίας των αποτελεσμάτων. Σε αυτήν συμμετέχουν οι δύο πρώτοι συνδυασμοί, ενώ προστίθενται και οι εναλλακτικές ψήφοι που είχαν δοθεί από ψηφοφόρους των αποκλεισμένων συνδυασμών. Νικητής αναδεικνύεται εκείνος που συγκεντρώνει το μεγαλύτερο τελικό άθροισμα ψήφων.
Το νέο σύστημα συνοδεύεται και από πρόβλεψη για δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, με στόχο τη διευκόλυνση της συμμετοχής.
Ως παράδειγμα λειτουργίας, αναφέρεται ότι ακόμη και ένας συνδυασμός που προηγείται στην πρώτη καταμέτρηση μπορεί να χάσει, αν στις εναλλακτικές προτιμήσεις των ψηφοφόρων των μικρότερων παρατάξεων συγκεντρώσει λιγότερη υποστήριξη από τον δεύτερο.
Το Υπουργείο υποστηρίζει ότι η αλλαγή αυτή ενισχύει τη δημοκρατική νομιμοποίηση των εκλεγμένων, περιορίζει την ανάγκη για δεύτερη εκλογική αναμέτρηση και μειώνει το κόστος και τη διοικητική επιβάρυνση, καθώς σε αρκετούς δήμους η συμμετοχή στον β’ γύρο ήταν σημαντικά μειωμένη.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η διπλή διαδικασία δημιουργεί πρακτικές δυσκολίες, ειδικά για ετεροδημότες, ενώ αυξάνει το οργανωτικό βάρος για τις υπηρεσίες.
Πέρα από το εκλογικό σύστημα, ο νέος Κώδικας συγκεντρώνει όλες τις βασικές διατάξεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε ενιαίο πλαίσιο, με στόχο την απλοποίηση και τον εκσυγχρονισμό του θεσμικού περιβάλλοντος.
Με την κωδικοποίηση καταργούνται διάσπαρτες παλιές ρυθμίσεις, περιορίζεται η πολυνομία και επιδιώκεται ενιαία εφαρμογή των κανόνων. Το υπουργείο τονίζει ότι το νέο πλαίσιο ενισχύει τη διαφάνεια, μειώνει τη γραφειοκρατία και διευκολύνει τόσο τους αιρετούς όσο και τους πολίτες.
Επιπλέον, δίνεται έμφαση στη χρήση ψηφιακών εργαλείων, στη βελτίωση της διοικητικής λειτουργίας των δήμων και των περιφερειών και στη σαφέστερη κατανομή αρμοδιοτήτων, με στόχο πιο αποτελεσματικές υπηρεσίες και καλύτερη διαχείριση πόρων.
Συνολικά, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ο νέος Κώδικας οδηγεί σε ένα πιο σύγχρονο, διαφανές και λειτουργικό σύστημα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με περισσότερη συμμετοχή των πολιτών και λιγότερη γραφειοκρατική πολυπλοκότητα.
